Stefan Themerson (ur. 25 stycznia 1910 w Płocku, zm. 6 września 1988 w Londynie) - artysta, prozaik, poeta, eseista, filozof, filmowiec i kompozytor; twórca koncepcji poezji semantycznej. Pisał w języku polskim, francuskim i angielskim.

Urodził się w Płocku, w rodzinie lekarskiej. Studiował fizykę i architekturę w Warszawie. W 1927 rozpoczął eksperymenty z fotografią i filmem - zajmował się m.in. fotogramami i fotomontażami. W 1929 poznał Franciszkę, z którą dwa lata później wziął ślub. W latach 1930-1937 wraz z żoną zrealizował, przy użyciu nowatorskich technik, pięć filmów awangardowych (m.in. Aptekę i Przygodę człowieka poczciwego), które uważane są za kamień milowy w historii polskiego kina eksperymentalnego i awangardowego. Filmy te tworzone były głównie za pomocą oryginalnego urządzenia, umożliwiającego fotografowanie klatka po klatce przedmiotów umieszczanych na przezroczystej kalce. Themersonowie redagowali też czasopismo f.a., poświęcone filmowi artystycznemu.

Jeszcze przed wojną Stefan Themerson zainteresował się pisarstwem i poezją - publikował m.in. popularne, wierszowane opowieści dla dzieci (Narodziny liter, Nasi ojcowie pracują, Przygody Marcelianka Majster-Klepki). W 1937 wyjechał wraz z Franciszką do Paryża. 3 września 1939 Themersonowie zgłosili się na ochotników do armii polskiej we Francji. W 1940 Franciszka przedostała się do Anglii, Stefan dołączył do niej dwa lata później. W tym czasie napisał swoją pierwszą powieść (Wykład profesora Mmaa), opublikowaną w 1953 ze wstępem Bertranda Russella. W latach 1943-1946 współpracował z londyńskim tygodnikiem Nowa Polska, zrealizował też z żoną dwa kolejne filmy (w tym sensacyjny eksperymentalny film propagandowy Calling Mr Smith). W 1948 założył wydawnictwo Gaberbocchus, mające na celu wydawanie tzw. bestlookerów - książek o oryginalnej szacie graficznej; stał na jego czele do 1979. W 1948 w opowiadaniu Bayamus zawarł jedyną w swoim rodzaju teorię poezji semantycznej, będącej wynikiem eksperymentów z nielinearnym zapisem graficznym, prowadzącej do zastępowania słów ich definicjami. Zyskał światowe uznanie jako autor powieści, opowiadań i esejów, mieszających groteskę z filozofią, swobodnie przekraczających granice gatunków (np. powieści kryminalnej w Tomie Harrisie). Proza Themersona tłumaczona była na osiem języków i doczekała się licznych wydań na całym świecie.

[edytuj] Twórczość

• Euklides był osłem
• Faktor T
• Generał Piesc i inne opowiadania
• Hau, Hau, Czyli kto zabił Ryszarda Wagnera
• Historia Felka Strąka
• Jacuś w zaczarowanym mieście
• Kardynał Pölätüo
• Krytycy i mój gadatliwy pies
• Pan Tom buduje dom
• Przygody Pędrka Wyrzutka
• Tom Harris
• Wykład Profesora Mmaa
• Wyspa Hobsona

• Kurt Schwitters in England
• Święty Franciszek i wilk z Gubbio

Poezja

• Dno nieba
• Jestem czasownikiem czyli Zobaczyć świat inaczej
• Collected Poems
• Wiersze wybrane 1939-1945
• Nasi ojcowie pracują