Philip K. Dick

Philip Kindred Dick, ur. 16 grudnia 1928 w Chicago, zm. 2 marca 1982 w Santa Ana w Kalifornii) - amerykański pisarz science fiction, który miał znaczący wpływ na rozwój tego gatunku literackiego.

[edytuj] Życie

Pomimo licznych znajomości w środowisku pisarzy science fiction (m.in. przyjaźni z Robertem Heinleinem), za życia nie był szerzej znany miłośnikom tego gatunku. Dopiero w latach 90. XX wieku jego twórczość - połączenie klasycznej prozy z fantastyką, rozważaniami teologicznymi w specyficznym, psychodeliczno-solipsystycznym klimacie - zyskała uznanie czytelników i krytyków.

Na początku drogi twórczej Dick w kręgach fantastycznych uznawany był za pisarza zbyt ambitnego, trudnego, natomiast z kręgów nienurtowych (mainstream) odrzucany był natychmiast z uwagi na pisanie pod szyldem s-f. Jego popularność jako pisarza odmieniły dwie książki. Pierwsza to "Człowiek z Wysokiego Zamku" (The Man in the High Castle) napisana w 1961 r. Dick za tę książkę został uhonorowany jedną z dwóch najważniejszych nagród w dziedzinie literatury fantastycznej - nagrodą Hugo. Druga to "Czy androidy marzą o elektrycznych owcach?" (Do Androids Dream of Electric Sheep?) wydana w 1968 r., na podstawie której na początku lat osiemdziesiątych nakręcony został film Blade Runner (Łowca androidów).

Od początku twórczość Philipa K. Dicka cechowała problematyka natury rzeczywistości i człowieka. W swoich książkach Dick rozważał kwestie filozoficzne: co to znaczy być człowiekiem? (Do Androids Dream of Electric Sheep?, The Man in the High Castle, Confession of a Crap Artist), czy to co widzimy, to co nas otacza, istnieje naprawdę, czy też jest to tylko złudzenie? (Trzy Stygmaty Palmera Eldritcha, Ubik); jaka jest natura wszechświata? (Valis, Boża inwazja).

W życiu prywatnym Dick żenił się cztery razy i miał czworo dzieci. Nadużywał alkoholu i narkotyków, zaś swoje uzależnienie tłumaczył tym, iż od dziecka musiał brać dużo leków i stąd wzięło się jego przyzwyczajenie do pigułek. Wiele wskazuje na to, że właśnie pod wpływem środków psychoaktywnych powstała znaczna część twórczości Dicka. Niektórzy łączą jego uzależnienie z dużym tempem pisania: w ciągu dwóch lat, w czasie największego uzależnienia, napisał 11 powieści i około 60 opowiadań (w tym Trzy Stygmaty Palmera Eldritcha). Okres uzależnienia stał się także prawdopodobnie inspiracją do napisania książki Przez ciemne zwierciadło (A Scanner Darkly), wydanej w 1977 r., pokazującej wizję świata degradowanego zarówno przez narkotyki, jak i organizacje starające zapobiegać zjawisku narkomanii.

U Dicka stwierdzono także schizofrenię paranoidalną (choć biografia Dicka pt. "Boże inwazje" autorstwa Lawrence'a Sutin'a podaje iż był on po prostu "dziwakiem" i w żadnym wypadku nie był chory psychicznie, jednak miał taką opinię ), dodatkowo wzmacnianą przez używanie środków psychoaktywnych. Widoczne były objawy tej choroby - pisarz wielokrotne napadał na żony, zamykał się w domu ze strachu. Uważa się jednak, że choroba także inspirowała go w pracy twórczej, m.in. przy trylogii Valis. W pewnym czasie wierzył, że Stanisław Lem nie jest pisarzem, ale prowokacją KGB, gdyż jeden człowiek nie może pisać tak zróżnicowanych dzieł. W tej sprawie złożył nawet doniesienie w delegaturze FBI - postępowanie umorzono.

Dick zmarł w roku 1982 po trzech kolejnych atakach serca w szpitalu w Santa Ana, w Kalifornii. Zostawił po sobie bogaty dorobek literacki i olbrzymią rzeszę wielbicieli, w niektórych kręgach jest pisarzem kultowym. Niedoceniany przez większość życia, dopiero tuż przed śmiercią osiągnął stan finansowej stabilności, jednak szeroką popularność jego utwory zdobyły dopiero po jego śmierci.

[edytuj] Twórczość

Powieści

• Teraz zaczekaj na zeszły rok (Now Wait for Last Year, napis. 1963, popr. 1965, wyd. 1966)
• Blade Runner (Czy androidy marzą o elektrycznych owcach?) (Do Androids Dream of Electric Sheep?, napis. 1966, wyd. 1968)
• Boża inwazja (The Divine Invasion, napis. 1980, wyd. 1981)
• Cudowna broń (The Zap Gun, napis. 1964, wyd. 1967)
• Człowiek o jednakowych zębach (The Man Whose Teeth Were Exactly Alike, napis. 1960, wyd. 1984)
• Człowiek z Wysokiego Zamku (The Man in the High Castle, napis. 1961, wyd. 1962, nagroda Hugo 1963)
• Czas poza czasem (Time Out of Joint, 1959)
• Dr Futurity (Dr. Futurity, 1959)
• Deus Irae (wspólnie z Rogerem Zelaznym) (Deus Irae, 1976)
• Doktor Bluthgeld (Dr. Bloodmoney or How We Got Along After the Bomb, napis. 1963, wyd. 1965)
• Galaktyczny Druciarz (Druciarz Galaktyki) (Galactic Pot-Healer, napis. 1967-1968, wyd. 1969)
• Inna Ziemia (The Crack in Space, 1966)
• Klany księżyca Alfy (Clans of the Alphane Moon), 1964)
• Kosmiczne marionetki (The Cosmic Puppets, 1953)
• Labirynt śmierci (A Maze of Death, napis. 1968, wyd. 1970)
• Mary and the Giant (napis. 1953-1955, wyd. 1987)
• Marsjański poślizg w czasie (Martian Time-Slip, napis. 1962, wyd. 1964)
• Możemy cię zbudować (We Can Build You, napis. 1962, wyd. 1962)
• Na terenie Miltona Lumky'ego (In Milton Lumky Territory, 1985)
• Nasi przyjaciele z Frolixa 8 (Our Friends from Frolix 8, napis. 1968-1969, wyd. 1970)
• Oko na niebie (Eye in the Sky, napis. 1955, wyd. 1957)
• Paszcza Wieloryba (The Unteleported Man, inny tyt. "Lies, Inc.", napis. 1964-1965, wyd. 1966)
• Płyńcie łzy moje, rzekł policjant (Flow my Tears, the Policeman Said, napis. 1970, popr. 1973, wyd. 1974)
• Prawda półostateczna (The Penultimate Truth, 1964)
• Przez ciemne zwierciadło (A Scanner Darkly, napis. 1973, popr. 1975, wyd. 1977)
• Radio wolne Albemuth (Radio Free Albemuth, napis. 1976, wyd. 1985)
• Simulakra (The Simulacra, napis. 1963, wyd. 1964)
• Słoneczna loteria(Solar Lottery, 1955)
• Świat Jonesa (The World Jones Made, napis. 1954, wyd. 1956)
• Transmigracja Timothy'ego Archera (The Transmigration of Timothy Archer, napis. 1981, wyd. 1982)
• Trzy stygmaty Palmera Eldritcha (The Three Stigmata of Palmer Eldritch, napis. 1964, wyd. 1965)
• Tytańscy Gracze (The Game-Players of Titan, 1963)
• Ubik (Ubik, napis. 1966, wyd. 1969)
• Valis (Valis, napis. 1978, wyd. 1981)
• Wbrew wskazówkom zegara (Counter-Clock World, napis. 1965, wyd. 1967)
• Wyznania łgarza (Confessions of a Crap Artist, napis. 1959, wyd. 1975)
• Głosy z ulicy (Voices from the Street, wyd. 2007)

Zbiory opowiadań

• Zapłata (Wydawnicto Literackie, Kraków 2004)
• Opowiadania najlepsze (Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 1998)
• Krótki, szczęśliwy żywot brązowego Oxforda (Prószyński i S-ka, 1 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 2000)
• Impostor - książka wydana również pod tytułem Przypomnimy to panu hurtowo (Prószyński i S-ka, 2 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 2002, 2003)
• Czysta gra (Prószyński i S-ka, 3 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 2002)
• My zdobywcy (Prószyński i S-ka, 4 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 1999, 2002)
• Oko Sybilli (Prószyński i S-ka, 5 cz. Opowiadań Zebranych w Serii Nowej Fantastyki, 2001)
• Ostatni Pan i Władca (Amber 1990)
• Raport Mniejszości (Amber 2002)