Chuck Palahniuk

Charles Michael "Chuck" Palahniuk (ur. 21 lutego 1962 w Pasco w stanie Waszyngton w USA) – amerykański pisarz satyryczny i niezależny dziennikarz

Najbardziej znany z wielokrotnie nagradzanej powieści Podziemny krąg (1996), na podstawie której w 1999 David Fincher wyreżyserował film pod tym samym tytułem. Dzięki filmowi, oraz dwóm następnym książkom – Invisible Monsters oraz Rozbitek (obie 1999) – pisarz zdobył rozgłos. Jednak dopiero Choke (2001, zamieszczona na liście bestsellerów The New York Times) utwierdziła jego popularność.

Jego styl można określić jako minimalizm z elementami cynizmu i ironicznego czarnego humoru. Mieszanka specyficznego poczucia humoru i dziwacznych wydarzeń, które autor wplata w swoje historie sprawiła, że Palahniuk bywa określany jako "pisarz szokujący" i często jest krytykowany.

Pisarz utrzymuje ścisły kontakt ze swoimi fanami; m.in. za pośrednictwem swojej strony internetowej prowadzi warsztaty pisarskie.

Palahniuk początkowo mieszkał wraz z rodzicami, Carol i Fredem Palahniuk, w przyczepie kempingowej w Burbank, w stanie Waszyngton. Jego rodzice, którzy potem się rozwiedli, często pozostawiali Chucka wraz z trójką rodzeństwa pod opieką dziadków na pobliskim ranczo.

W 1986 roku Palahniuk skończył dziennikarstwo na Uniwersytecie Oregon. W czasie studiów pracował jako stażysta w rozgłośni KLCC w Eugene. Po przeprowadzce do Portland najpierw krótko był reporterem lokalnej gazety, a potem pracował jako mechanik samochodowy w zakładach Freightliner – aż do chwili, gdy poświęcił się wyłącznie pisarstwu.

Pragnąc w życiu zadbać o coś więcej niż tylko o karierę, Palahniuk zgłosił się jako wolontariusz do pracy w schronisku dla bezdomnych. Następnie, także nieodpłatnie, organizował transport dla nieuleczalnie chorych, zapewniając im w ten sposób udział w grupach wsparcia. Zaprzestał tej działalności dopiero wtedy, gdy zmarł jeden z jego podopiecznych, z którym był bardzo związany.

W tym samym czasie Palahniuk był także członkiem Cacophony Society, założonego przez ocalałych członków sekty Suicide Club of San Francisco, i regularnie uczestniczył w spotkaniach stowarzyszenia, m.in. w dorocznym Santa Rampage (Święto Szaleństwa – otwarte dla publiczności przyjęcie z okazji świąt Bożego Narodzenia, słynące z niewybrednych żartów i pijaństwa). Doświadczenia związane z uczestnictwem w spotkaniach stowarzyszenia opisał zarówno w swojej beletrystyce, jak i reportażach.

Palahniuk zaczął pisać w połowie czwartej dekady swojego życia. Według jego relacji stało się to wtedy, gdy chcąc poznać nowych znajomych, zaczął uczęszczać na warsztaty dla pisarzy organizowane przez Toma Spanbauera. To właśnie Spanbauer zainspirował go do posługiwania się minimalistycznym stylem pisania. Pierwsza książka Palahniuka, Insomnia: If You Lived Here, You’d Be Home Already, nie została nigdy opublikowana, ponieważ jej autor nie był do końca przekonany do opowiedzianej historii (fragmenty znalazły się w książce Podziemny krąg). Kolejna pozycja Invisible Monsters została odrzucona jako zbyt obrazoburcza. To z kolei skłoniło pisarza do napisania powieści Podziemny krąg, w zamierzeniu jeszcze bardziej kontrowersyjnej. Palahniuk napisał ją po godzinach, gdy pracował w zakładach samochodowych Freightlinera. Po opublikowaniu opowiadania (które stało się później szóstym rozdziałem książki), które pojawiło się w zbiorze Pursuit of Happiness, rozwinął jego wątki w całą historię, którą nieoczekiwanie jego wydawca zgodził się opublikować. Pomimo że pierwsze wydanie zdobyło zarówno pozytywne recenzje, jak i nagrody, nie stało się bestsellerem. Podobne były początkowe losy filmu nakręconego w 1999 przez Davida Finchera. Sukcesem okazało się dopiero wydanie płyty DVD, które sprawiło, że film stał się zjawiskiem kultowym. Wkrótce część wielbicieli filmu Podziemny krąg zafascynowała się pisarstwem Chucka Palahniuka. W 1999 roku pojawiła się na rynku przejrzana wersja Invisible Monsters oraz nowa książka Rozbitek. Dzięki nim zamieszanie wokół filmu przeniosło się na kult pisarza. Kilka lat później Palahniuk napisał powieść Choke – ona pierwsza znalazła się na prestiżowej liście bestsellerów dziennika The New York Times. Sukces umożliwił pisarzowi zajęcie się wyłącznie pisaniem i promowaniem swoich książek.

Ten sam rok 1999 miał ogromny wpływ na twórczość Palahniuka jeszcze z jednego powodu. W tym właśnie roku ojciec pisarza wraz z towarzyszką życia został bestialsko zastrzelony, a następnie spalony w swoim domku letniskowym. Dwa lata później zabójcę uznano winnym dwóch zabójstw pierwszego stopnia i skazano na karę śmierci. W cieniu tych wydarzeń Palahniuk rozpoczął pracę nad kolejną powieścią Lullaby. Pisarz powiedział później, że książka ta pomogła mu pogodzić się z tymi wydarzeniami.

We wrześniu 2003 roku podczas wywiadu dla Entertainment Weekly, przeprowadzanego przez Karen Valby, Palahniuk w zaufaniu przekazał dziennikarce informację związaną ze swoim narzeczonym. Dotychczas wszyscy sądzili, że Palahniuk ma żonę. Kilka tygodni później Palahniuk przekonany o tym, że dziennikarka ma zamiar podzielić się tą poufną informacją z czytelnikami, zamieścił na swojej stronie internetowej nagranie audio, w którym nie tylko oficjalnie przyznawał się do orietnacji homoseksualnej, ale także w niewybredny sposób krytykował dziennikarkę i jej rodzinę. Gdy okazało się, że podejrzenia pisarza były nieuzasadnione (artykuł nie zawierał bowiem żadnej wzmianki na ten temat), wypowiedź zniknęła z Internetu. To jednak z kolei spowodowało, że część wielbicieli autora nabrała przekonania, że pisarz wstydzi się swojej orientacji seksualnej. Nagranie usunął jednak nie sam autor, lecz webmaster jego strony internetowej, Dennis Widmyer – nie dlatego, że dotyczyło seksualizmu, tylko z powodu obraźliwych fragmentów o Valby. Palahniuk umieścił wówczas w Internecie nowy komentarz, w którym prosił swoich fanów o wyrozumiałość i przestrzegał przed przesadną reakcją na umieszczoną poprzednio informację.

Na jednym ze spotkań z czytelnikami w roku 2003, podczas którego promował nową książkę Diary, Palahniuk odczytał opowiadanie zatytułowane "Guts", które zawierało sceny wypadków podczas masturbacji. Podczas tego spotkania zemdlało 35 osób (choć być może był to happening zorganizowany przez fanów pisarza).[6] Opowiadanie zostało później opublikowane w Playboyu, a następnie znalazło się w najnowszej powieści Haunted. Podczas promocji kolejnej książki Stranger Than Fiction: True Stories latem 2004 roku Palahniuk odczytał opowiadanie jeszcze raz, a wówczas liczba omdleń wzrosła do 53, by sięgnąć 60 w czasie innego spotkania z czytelnikami. Palahniuk najwidoczniej nie przejął się tymi incydentami. Nie powstrzymują one także jego wielbicieli od lektury opowiadania "Guts" oraz innych dzieł pisarza.

Zamieszkały w Portland w stanie Oregon.

[edytuj] Bibliografia

• Insomnia: If You Lived Here, You'd Be Home Already (wczesne lata 90., niepublikowana)
• Podziemny krąg (Fight Club) – (1996)
• Rozbitek (Survivor) (1999)
• Invisible Monsters (1999)
• Udław się (Choke) (2001)
• Lullaby (2002)
• Dziennik (Diary) (2003)
• Haunted (2005)
• Rant (2007)
• Snuff (2008)
• Pygmy (wydanie planowane na 2009)

Książki oparte na faktach:

• Fugitives and Refugees: A Walk in Portland, Oregon (2003)
• Stranger Than Fiction: True Stories (2004)